Sirin Pharmacy

 

เกลือแร่หรือแร่ธาตุนั้นเป็นสารอาหารที่จำเป็นต่อร่างกายรองจาก น้ำ ไขมัน และโปรตีน ซึ่งแร่ธาตุที่จำเป็นสำหรับองค์ประกอบที่ดีของชีวิตแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ

1. แร่ธาตุปริมาณมาก (Macro Minerals) ที่ร่างกายต้องการมากกว่า 100 มิลลิกรัมต่อวัน เช่น แคลเซียม ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แมกนีเซียม เป็นต้น

2. แร่ธาตุปริมาณน้อย (Trace Minerals) โดยแร่ธาตุกลุ่มนี้ร่างกายต้องการเพียงเล็กน้อย แต่ไม่สามารถขาดได้เลย เพราะมีความสำคัญต่อการทำงานของระบบต่างๆ ในร่างกาย  ถ้าขาดร่างกายก็จะผิดปกติไป ทั้งๆ ที่ปริมาณที่จำเป็นต่อสุขภาพต่อวันมีจำนวนเล็กน้อยเท่านั้นเอง

สังกะสี จัดเป็นแร่ธาตุในกลุ่มแร่ธาตุปริมาณน้อย (Trace Minerals) หรือชื่อภาษาอังกฤษว่า ซิงค์ (Zinc, Zn)

ประมาณ 90% ของสังกะสี อยู่ที่กระดูก-กล้ามเนื้อ และประมาณ 10% อยู่ที่ตับอ่อน-ตับ-เลือด ในคนปกติจะขับถ่ายสังกะสีออกทางอุจจาระประมาณวันละ 300 – 600 ไมโครกรัม

ประโยชน์ของสังกะสี ^(1,3)
 

ดังนั้นสังกะสี จึงมีความสำคัญต่อการทำงานของทุกอวัยวะในร่างกายเรา โดยอาจสรุปได้ดังต่อไปนี้

สังกะสี เป็นส่วนหนึ่งซึ่งเป็นสารต้านปฏิกิริยาอ๊อกซิเดชั่น (Potent Antioxidants) ทำให้ลดภาวะความเครียดในร่างกาย  และใช้ในขบวนการสร้างพลังงาน รวมถึงช่วยปรับปรุงการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย โดยเฉพาะควบคุมการทำงานของเม็ดเลือดขาวชนิด ที-ลิมโฟไซต์ (T-lymphocyte) ให้ทำงานป้องกันเชื้อโรคแปลกปลอมได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

อายุ	ปริมาณที่แนะนำต่อวัน(mg)
น้อยกว่า 1 ปี	3
1 –10 ปี	2-4
11 ปีขึ้นไป	5-13
หญิงตั้งครรภ์	มากกว่า 2
หญิงให้นมบุตร	มากกว่า 1

 

 

 

อาหารที่บริโภค	มิลลิกรัม/100 กรัม
เนื้อ สัตว์ อาหารทะเล	1.5 – 4
หอยนางรม	75
ตับ	4 – 7
ไข่แดง	1.5
น้ำ นมวัว	0.4
น้ำนมแม่	0.1 – 0.4
ธัญพืช	0.4 – 1
ถั่ว	0.6 – 3

 

1. การรับประทานอาหารที่ไม่ถูกต้อง เช่น อาหารที่มีปริมาณสังกะสีต่ำ, อาหารที่มีแร่ธาตุทองแดง (Copper) มากเกินไป, พวกไฟเบอร์, ไฟเตต (Phytates), แอลกอฮอล์ (Alcohol), ฟอสเฟต (Phosphate) เพราะสารเหล่านี้จะไปลดการดูดซึมสังกะสีผ่านผนังลำไส้ของคนเราได้

2. อายุที่มากขึ้น (Aging) ประสิทธิภาพการดูดซึมสังกะสีลดลง

3. การรับประทานยาเม็ดคุมกำเนิดเป็นเวลานาน ทำให้ขาดธาตุสังกะสีได้

4. ภาวะโรคต่างๆ ที่ต้องการแร่ธาตุสังกะสีเป็นพิเศษ เช่น การติดเชื้อเรื้อรัง (Chronic infections) พิษสุราเรื้อรัง (Alcoholism) ผิวหนังอักเสบ (Psoriasis) ตับแข็ง (Cirrhosis)

5. โรคพันธุกรรมที่ทำให้การดูดซึมสังกะสีไม่ดีพบในเด็กเล็ก เรียกว่า Acrodermatitis Enteropathica (โรคผิวหนังอักเสบ และผิดปกติทางจิตใจ)

1. การเจริญเติบโตในเด็กล่าช้า ตัวเล็ก แคระแกรน หรือหยุดชะงักเป็นหนุ่มเป็นสาว

3. ระบบทางเดินอาหาร ทำให้มีอาการเบื่ออาหาร การรู้รสลดน้อยลง

4. ระบบประสาท อาจมีอาการซึมเศร้า หงุดหงิด ขาดสมาธิ เหม่อลอย และมีอาการตาบอดแสงได้

5. ระบบต่อมไร้ท่อ คือ ทำให้อวัยวะเพศเด็กเล็ก ไม่โตขึ้นตามวัย

6. มีอาการผมร่วง แตกปลาย เล็บเปราะ ผิวแห้ง

2. โดยถ้าร่างกายได้รับสังกะสีเกินกว่า 2 กรัมขึ้นไป จะเกิดอาการระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหารแบบเฉียบพลัน ทำให้ปวดท้อง และอาเจียนได้

3. ในกรณีที่บริโภคมากกว่าวันละ 100 มก. เป็นเวลานานจะทำให้ระดับไขมัน HDL (High-density lipoprotein) ซึ่งเป็นไขมันดีลดลง

 

เอกสารอ้างอิง

1. Sheldon Saul Hendler, "The Doctor's Vitamin & Mineral Encyclopedia, 1991.

2. http://nutrition.anamai.moph.go.th/rda%20041103.htm

3. Zinc: role in immunity, oxidative stress and chronic inflammation ; Ananda S. Prasad ; Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care 2009, 12:646–652

4. Zinc supplementation decreases oxidative stress, incidence of infection, and generation of inflammatory cytokines in sickle cell disease patients. ; Bao B, Prasad AS, Beck FW ; 2008 Aug;152(2):67-80.

 

จัดทำโดยนิสิตเภสัชศาสตร์เกียรติชัย ธนปราการตระกูล